Rok z publikacjami profesora Stefana Szulca. Badania nad rozrodczością w Polsce
Sprawa zmniejszającej się stopy urodzeń była zagadnieniem, które można oceniać różnie, ale którego wagi ignorować nie można (…) badanie nasze, chwytając niejako na gorącym uczynku rzeczy nie dokonane jeszcze, lecz stające się, powinno otworzyć perspektywy na przyszłość. (S. Szulc)
Badania nad rozrodczością w Polsce = Les études sur la réproductivité en Pologne. 1, Metoda badań, ewangelickie kolonje rolnicze na Wołyniu, domy robotnicze i urzędnicze w Warszawie / pod red. Stefana Szulca ; oprac. Stefan Szulc i S. Fogelson ; z przedm. Ludwika Krzywickiego ; Polski Instytut Badania Zagadnień Ludnościowych. - Warszawa : Polski Instytut Badania Zagadnień Ludnościowych, 1933. - VI, [2], 89 s. : il. ; 27 cm. - Druk publikacji również w Kwartalniku Statystycznym. 1933, t.10, z.1, s. 53-141
Sygnatura w zbiorach CBS: 18312
Dostęp on-line:
http://statlibr.stat.gov.pl:80/F/?func=direct&doc_number=000040625&local_base=CBS01
Z inicjatywy Komisji Badań nad Rozrodczością Polskiego Instytutu Badania Zagadnień Ludnościowych, której przewodniczył prof. Stefan Szulc, przy współpracy z Głównym Urzędem Statystycznym, przeprowadzono pionierskie prace nad ludnością kraju w oparciu o oryginalne metody badawcze. Dotyczyły one przede wszystkim problematyki urodzeń i wymieralności. Instytut prowadził swoje badania różnymi metodami. Najistotniejsze były badania ankietowe za pomocą kwestionariusza z najbardziej istotnymi pytaniami, które dotyczyły daty urodzenia, daty zawarcia małżeństwa, informacji o zakończeniu małżeństwa z powodu śmierci jednego z małżonków, rozwodu lub rozejścia się małżonków, wskazania wszystkich dzieci z datami ich urodzenia i datami zgonu dzieci zmarłych. Aby scharakteryzować środowisko społeczne sformułowane zostały pytania, które dotyczyły miejsca zamieszkania, wyznania, wykształcenia, zawodu, warunków mieszkaniowych. Aby umożliwić badanie zmian w stopie urodzeń w porównaniu z poprzednim pokoleniem wprowadzono pytania dotyczące zawodu i liczby dzieci rodziców męża i żony. Badania przeprowadzono wśród mieszkańców domów Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej na Żoliborzu, Fundacji Tanich Mieszkań im. Hipolita i Ludwiki Wawelbergów na Woli, a także wśród ludności wiejskiej wyznania ewangelickiego z powiatu łuckiego na Wołyniu. W opracowanej przez Stefana Szulca i Samuela Fogelsona, z przedmową Ludwika Krzywickiego monografii „Badania nad rozrodczością w Polsce” wskazano, że wskaźniki przyrostu ludności w osiedlach oddalonych od wielkomiejskiego trybu życia nie zmieniają się od lat, w przeciwieństwie do dynamicznych zmian wśród ludności wielkomiejskiej Warszawy. Dzięki publikacji możemy śledzić całkowity efekt rozrodczości „w każdej rodzinie i bezpośrednio powiązać zagadnienie rozrodczości z cechami osobistemi tej rodziny”. Szczegółowe opracowanie materiału, nastręczyło autorom, pewnych trudności technicznych, dlatego zastosowano sposób,polegający na przenoszeniu odnośnych faktów dla każdej rodziny na wykres, co ułatwia odczytywaniu niezbędnych wartości do obliczania płodności małżeńskiej. Ponieważ sposób ten nie był dotychczas stosowany, dlatego został szczegółowo opisany, aby mógł posłużyć innym w ich pracach badawczych. Ponadto w publikacji zaprezentowano również tablicę porównującą rodności i płodności małżeństw dla niektórych krajów. Publikacja z wynikami Badania nad rozrodczością w Polsce jest dostępna w zbiorach Centralnej Biblioteki Statystycznej.
