Powszechny sumaryczny spis ludności z dn. 14 II 1946 r.
W 2026 r. mija 80 lat od przeprowadzenia przez Główny Urząd Statystyczny pierwszego powojennego spisu ludności. Ustalenie stanu ludności, jej rozmieszczenia i podstawowych cech było niezbędne do przygotowania planów odbudowy, akcji osadniczo−przesiedleńczej i aprowizacji ludności. Decyzja w sprawie przeprowadzenia spisu ludności cywilnej zapadła na posiedzeniu Rady Ministrów 10 stycznia 1946 r. Spis sumaryczny (nie imienny) przeprowadzony został 14 lutego 1946 r. Zdecydowano się na przeprowadzenie spisu w trudnych powojennych warunkach, żeby określić chociaż tymczasowo i ogólnikowo podstawowe dane o stanie, strukturze i rozmieszczeniu ludności Polski. Otrzymano wyniki dla całego państwa, województw i powiatów, miast i gmin wiejskich w podziale według trzech grup wieku (poniżej 18 lat, 18–59 lat, 60 lat i więcej) i płci oraz narodowości z podziałem na cztery grupy: Polaków, osób, co do których toczyło się postępowanie rehabilitacyjne lub weryfikacyjne, Niemców oraz innych narodowości. Wstępne wyniki spisu podano w prasie dnia 26 marca 1946 r., ostateczne - ukazały się w 1947 r. w zeszycie Powszechny sumaryczny spis ludności z dn. 14 II 1946 r. Dodatkowo do publikacji dołączono wzory formularzy oraz instrukcje dla komisarzy spisowych. Wyniki spisu sumarycznego zaspokoiły pierwsze zapotrzebowanie administracji na najważniejsze dane o ludności. Z biegiem miesięcy dane te ulegały coraz większej dezaktualizacji w następstwie intensywnych procesów migracyjnych.
Przy okazji spisu sumarycznego przeprowadzono jednocześnie imienny spis ludności oraz nieruchomości i lokali na terenie m.st. Warszawy oraz spis mieszkań w Poznaniu, których wyniki zostały opracowane przez zarządy tych miast.
Publikacje z wynikami spisu dostępne są w Centralnej Bibliotece Statystycznej – w czytelni oraz Bibliotece Cyfrowej.
Publikacje zawierające wyniki spisu:
Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14 II 1946 r. [komitet red. przewodn. Stefan Szulc] ; Główny Urząd Statystyczny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Warszawa : nakł. Głównego Urzędu Statystycznego, 1947. (Statystyka Polski. Seria D ; z. 1).
Dostęp on-line:
http://statlibr.stat.gov.pl:80/F/?func=direct&doc_number=000047189&local_base=CBS01
Wyniki Powszechnego Spisu z dn. 14.II.1946 r. na terenie m. st. Warszawy : nieruchomości, lokale, ludność / Wydział Statystyczny Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie. Warszawa : Wydział Statystyczny Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie, 1947.
Dostęp on-line:
http://statlibr.stat.gov.pl:80/F/?func=direct&doc_number=000078880&local_base=CBS01
Warunki mieszkaniowe w zniszczonym Poznaniu / Stanisław Waszak // Kronika miasta Poznania. R. 21, 1948, nr 3 s. 215-225
Sygnatura w zbiorach CBS: 17165
