„Panorama na szynach” wystawa fotografii Tomasza Jankowskiego
Pomiędzy warszawiakami panuje dość jednomyślna opinia, że tramwaje należą do najpiękniejszych wynalazków XIX-go wieku. Bolesław Prus. „Kurier Warszawski” (nr 170, 1883 r.)
Transport tramwajowy jest obok autobusów, trolejbusów i metra jednym z podstawowych elementów publicznego transportu zbiorowego. W Polsce funkcjonuje szesnaście systemów tramwajowych na terenie jedenastu województw, w tym pięć wąskotorowych i jedna sezonowa linia tramwaju konnego w Mrozach.
Epoka kolei ulicznych, czyli tramwajów została zapoczątkowana 26 listopada 1832 r. – otwarto wówczas w Nowym Jorku pierwszą linię tramwajową na świecie. Do ciągnięcia wagonów wykorzystano na niej początkowo muły, później konie i parowozy. Po okresie zdobywania doświadczeń eksploatacyjnych ostatecznie zdecydowano się na trakcję konną. Pierwszą linię tramwajów konnych na kontynencie europejskim uruchomiono w Paryżu w 1855 r.
Historia tramwajów w Warszawie zaczęła się już w 1866 r., kiedy to 15 grudnia wyjechały na trasę pierwsze tramwaje konne. Łączyły dwie linie kolejowe: Warszawsko-Wiedeńską i Warszawsko-Petersburską. Z tramwajów korzystali podróżni przesiadający się w stolicy. W 1873 r. powstała pierwsza linia w Gdańsku, w 1877 we Wrocławiu, w 1879 w Szczecinie, w 1880 w Poznaniu oraz w 1882 w Krakowie. W 1881 r. przejazdy zaczęły być dostępne dla wszystkich mieszkańców Warszawy, ponieważ 18 października otwarto sieć tramwajową, wybudowaną przez belgijską spółkę Société Générale de Tramways Varsoviens. W Warszawie pierwszy tramwaj elektryczny ruszył 26 marca 1908 r. Nieco wcześniej, bo 7 lutego 1908 r. uruchomiono Elektrownię Tramwajów Miejskich. W tym samym roku powstało logo warszawskich tramwajów, przedstawiające herb miasta i syrenkę. 24 lipca 1919 r. Zarząd Miejski powołał przedsiębiorstwo Tramwaje Miejskie m.st. Warszawy, a 31 grudnia 1921 r. uruchomiono pierwszą linię nocną.
Na początku funkcjonowania tramwajów w Warszawie oznaczano je kolorami. Jednak w miarę rozwoju transportu tramwajowego linii było już tak dużo, że zaczęło brakować kolorów i wprowadzono numery.
Pierwsza powojenna linia tramwajowa ruszyła w Warszawie 20 czerwca 1945 r., a pierwsze wagony wyprodukowano w 1948 r. Obecnie eksploatacją sieci tramwajowej oraz świadczeniem usług przewozowych zajmują się Tramwaje Warszawskie Sp. z o.o., wydzielone 1 marca 1994 z Miejskich Zakładów Komunikacyjnych. W latach 1945–1989 systemy tramwajowe w większych miastach były rozbudowywane i modernizowane, a w średnich i małych ośrodkach miejskich likwidowane. Tak było m.in. w Słupsku, Inowrocławiu, Olsztynie, Wałbrzychu, Legnicy, Jeleniej Górze, Bielsku-Białej. W 2015 r., po pięćdziesięcioletniej przerwie, ponownie uruchomiono miejską sieć tramwajową w Olsztynie.
Zabytkowym środkiem transportu przypominającym tramwaj, lecz nie poruszającym się po torach jest Omnibus Konny. Warszawski omnibus kursował po stolicy w latach 1836 -1881 i został zastąpiony przez tramwaje konne.
Historia tramwajów jest niezwykle interesująca i inspirująca o czym świadczyć może wystawa fotografii Tomasza Jankowskiego „Panorama na Szynach”, której otwarcie nastąpi 10 grudnia o godz. 10:30 na 7 piętrze budynku GUS w pok. 728. Zapraszamy do obejrzenia pięknych zdjęć i wysłuchania opowieści o pozazawodowych pasjach autora.
Zachęcamy również wszystkich zainteresowanych do sięgnięcia po ciekawe opracowania dotyczące komunikacji tramwajowej w Polsce.