9 sierpnia Światowy Dzień Miłośników Książki
Książka i czytelnik są parą spojoną węzłami trwałymi, nierozerwalnymi. Spojoną w miłości czy też w nienawiści. Książki bez czytelnika nie można sobie wyobrazić, tak jak i samo pojęcie „czytelnik” uzależnione jest od książki. (Jarosław Iwaszkiewicz)
Światowy Dzień Miłośników Książek to święto wszystkich, dla których obcowanie z książką i oddawanie się lekturze to ważne i potrzebne w życiu czynności. Choć nie jest jasne, kto dokładnie zapoczątkował to wydarzenie, źródła sugerują, że jedną z pierwszych osób, które o nim wspomniały, była Michelle Stockard Miller – autorka strony True Book Addict.
Święto jest okazją do zagłębienia się w lekturze, ale też poznawania interesujących faktów i ciekawostek ze świata książek.
W średniowieczu, aby zapobiec kradzieży cennych tomów, przykuwano egzemplarze do półek. Książki ustawiano jedna obok drugiej, zazwyczaj kładąc je na grzbiecie - ten przylegał do dna półki, a wyżej dzieła stykały się okładkami. Jednak im bardziej księgozbiory rosły, tym łatwiejsze stało się ich ustawianie w pionie. Ale nawet wtedy ustawiano je grzbietami do wewnątrz, więc niektórzy czytelnicy pisali na krawędziach stron informacje, które pomogłyby książki zidentyfikować. Dopiero w 1535 r. na grzbietach drukowanych egzemplarzy pojawił się pierwszy tekst, co doprowadziło do tego, w jaki sposób dziś prezentujemy na okładce tytuł książki.
Zarówno dziś, jak i dawniej istniała potrzeba ukrycia zapisanych informacji. Z przekazów historycznych wiemy, że już w XVI w. wykorzystywano do tego sok z cytryny bądź arabski substytut z żywicy. Dopiero po podgrzaniu papieru można było odczytać niewidoczną wcześniej treść. Do historii przeszły osiągnięcia włoskiego uczonego Giambattista della Porta (1535-1615), nazywanego „profesorem tajemnic”, który stworzył sposób, aby przemycać tajne informacje dla swoich przyjaciół więzionych przez hiszpańską inkwizycję. Wszystkie przedmioty wnoszone na teren więzienia były bardzo dokładnie kontrolowane przez strażników, oprócz… jajek. Profesor zastosował nowatorski pomysł pisania na ich wnętrzu pod skorupką, tak by jej nie uszkodzić. Sporządził specjalny atrament z ałunu i octu. Naniesiony na skorupkę płyn przenikał przez nią, podczas gotowania ulegał reakcji chemicznej i po obraniu jajka napis ukazywał się na białku.
Te i inne fascynujące opowieści o dziełach, czytelnikach i sposobach zapisu informacji można przeczytać w książce E. Brooke - Hitchinga: Biblioteka szaleńca. Największe kurioza wydawnicze. Poznań, 2020 (sygnatura w zbiorach CBS 216369). Ta niezwykła wędrówka wzbogacona o wspaniałe ilustracje to wspaniała uczta dla każdego miłośnika literatury.
Ci, którzy lubią książki, pewnie zetknęli się z niejednym stereotypem o czytaniu. Oto niektóre z nich.
1. Książki? Trzeba mieć na nie dużo wolnego czasu.
2. Czytałabym/czytałbym, ale nie mam na to pieniędzy.
3. Literatura kobieca? To książki bez większej wartości!
4. Fantastyka? To przecież dla dzieci.
Prawda jest jednak taka, ze miłości do czytania nie definiuje wygląd, płeć, wiek, wykształcenie czy zawód i zasobność portfela. Wystarczy pójść do biblioteki, poszukać legalnych i bezpłatnych książek w Internecie lub pożyczyć polecany tom od znajomych lub rodziny. Czym innym jest oczywiście kolekcjonowanie książek, szczególnie rzadkich i trudno dostępnych, jednak samo czytanie nie wymaga specjalnych nakładów finansowych. A jeśli chodzi o wybory książkowe to fantastycznie, że każdy może znaleźć coś dla siebie, zgodnie ze swoimi czytelniczymi preferencjami.
Choć głównym celem Dnia Miłośników Książek jest promowanie czytania tradycyjnych, papierowych książek, to oczywistym jest, że postęp technologiczny dał nam również takie formy książki, jak e-booki czy audiobooki, po które też warto sięgać. Czytelnicy mogą korzystać z bezpłatnych i dostępnych on-line cyfrowych zbiorów bibliotek, archiwów, muzeów oraz innych instytucji. Dostępne są w nich książki, rękopisy, czasopisma, pamiętniki, archiwalia, fotografie, grafiki, rysunki, pocztówki, filmy, animacje, nagrania, mapy, eksponaty muzealne i wiele innych obiektów wartych obejrzenia czy przeczytania.
Zapraszamy do skorzystania:
- ze zbiorów głównych Centralnej Biblioteki Statystycznej i dostępnej w niej literatury naukowej i popularnonaukowej (Czytelnia CBS p. 67 blok D) dostęp online: https://cbs.stat.gov.pl/
- z Biblioteki Cyfrowej, w której znajduje się już ponad 9 tys. publikacji: https://statlibr.stat.gov.pl/F?func=find-c&ccl_term=WSC=(12345)
- z dostępnej dla pracowników statystyki Biblioteki Beletrystycznej, gdzie można sięgnąć po książki z literatury pięknej (Biblioteka Beletrystyczna p. 298 II piętro, rotunda); katalog online: https://statlibr.stat.gov.pl/F?func=file&file_name=find-b&local_base=CBS02
Zapraszamy do Czytelni CBS oraz na spotkania w Klubie Książki. Informacje o bieżących wydarzeniach, spotkaniach i wystawach dostępne są w zakładce „Wiadomości”: https://cbs.stat.gov.pl/wiadomosci/ oraz na Facebook CBS.
Z okazji Światowego Dnia Miłośników Książki, Centralna Biblioteka Statystyczna życzy Wszystkim Czytelnikom wielu wspaniałych, inspirujących lektur do przeczytania oraz czasu na poświęcanie się tej, jak mawiała Wisława Szymborska, „najwspanialszej rozrywce, jaką wymyśliła ludzkość”.
