50. rocznica Radomskiego Protestu Robotniczego Czerwiec’76
Protest robotniczy w Radomiu z 25 czerwca 1976 roku to jedno z największych wydarzeń w historii miasta i Polski. Stał się symbolem odwagi w walce o godność i wolność oraz sprzeciwem wobec niesprawiedliwości. Bezpośrednią przyczyną protestu robotników było przedstawienie 24 czerwca 1976 roku w sejmie przez premiera Piotra Jaroszewicza projektu drastycznych podwyżek cen żywności. Akcja protestacyjna rozpoczęła się od największego w Radomiu przedsiębiorstwa – Zakładów Metalowych „Łucznik”. W masowych strajkach wzięli udział pracownicy przedsiębiorstw z terenu Radomia i województwa oraz studenci Politechniki i uczniowie szkół średnich. Społeczne protesty brutalnie pacyfikowała milicja i ZOMO. Zatrzymanych brutalnie bito i kopano, przeprowadzając przez tzw. „ścieżki zdrowia”. Wieczorem 25 czerwca władze wycofały się z forsowanego projektu podwyżki cen. Następnego dnia rozpoczęły w mediach, na stadionach i placach szeroko zakrojoną kampanię propagandową, która miała na celu potępienie i zdyskredytowanie protestujących, których nazwano „radomskimi warchołami”. Pacyfikacja demonstracji w Radomiu oraz odbywających się jednocześnie akcji w Ursusie, Płocku i wielu miastach w całym kraju, spowodowały mobilizację na większą skalę środowisk opozycyjnych oraz, po raz pierwszy wspólnych, działań środowisk robotniczych i inteligenckich.
23 września 1976 roku grupa opozycjonistów wystosowała „Apel do społeczeństwa i władz PRL”, w którym ogłoszono powstanie Komitetu Obrony Robotników (KOR) - ofiar represji wprowadzonych w związku z wydarzeniami 25 czerwca 1976. W „Apelu” domagano się: przyjęcia do pracy wszystkich zwolnionych, amnestii dla skazanych i więzionych za udział w strajkach, ujawnienia rozmiarów zastosowanych represji i ukarania osób winnych łamania prawa. Różnorodność działań wymuszała na władzach choćby częściową realizację zgłaszanych przez opozycję postulatów.
Czerwiec '76 był przełomowym momentem w postrzeganiu polskiej rzeczywistości, ocenie władzy i aktywności społecznej. Przełamaniem poczucia izolacji i anonimowości robotników.
W 50. rocznicę Radomskiego Protestu Robotniczego Czerwiec ’76 w mieście odbędą się wydarzenia upamiętniające ludzi, którzy pół wieku temu upomnieli się o godność i wolność. Tegoroczne obchody pod hasłem „Zaczęło się w Radomiu” połączą uroczystości rocznicowe, wydarzenia kulturalne, sportowe i edukacyjne, oddając hołd bohaterom czerwca 1976 roku. Wszystkie działania mają zarówno charakter refleksyjny, jak i integracyjny – łączą pokolenia, przypominając o znaczeniu wspólnych działań i odpowiedzialności za przyszłość.
Szczegółowy program dostępny jest na stronie https://www.visitradom.pl/czerwiec76/
W zbiorach centralnej Biblioteki Statystycznej znajdują się publikacje, do przeczytania których zachęcamy:
Obraz robotników polskich w świetle ich świadectw własnych i statystyki 1945-1989 / Henryk Słabek. - Warszawa : Instytut Historii PAN ; Kutno : Wyższa Szkoła Gospodarki Krajowej, 2004. - 415, [1] s. : wykr., rys. ; 24 cm.
sygnatura w katalogu CBS: 150442
Radom : dzieje miasta w XIX i XX w. / red. pracy zbiorowej Stefan Witkowski ; aut. Anna Apanowicz et al.] ; Radomskie Towarzystwo Naukowe. - Warszawa : Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985. - 447, [1] s. : il., mapy, pl., portr. ; 25 cm.
sygnatura w katalogu CBS: 112294
Źródło grafiki:
witryna internetowa Instytutu Pamięci Narodowej
[dostęp: 16.06.2026]
