19 sierpnia Światowy Dzień Fotografii
Święto upamiętnia wynalezienie dagerotypii przez Louisa Daguerre'a i Josepha Niépce'a w 1839 r. To rewolucyjne odkrycie otworzyło drzwi do nowego sposobu dokumentowania świata i zapoczątkowało erę fotografii. Fotografia jest językiem, który przekracza barierę słów. Za pomocą obrazów przekazuje emocje, opowiada historie i wyraża myśli. Pozwala nam zatrzymać chwilę, utrwalić piękno natury, uchwycić ludzi czy pokazać spojrzenie na świat artystów. Dzięki światłu, kompozycji i kadrowaniu tworzą oni dzieła, które przetrwają próbę czasu.
W wielu galeriach, muzeach i bibliotekach organizowane są wystawy fotograficzne, prezentujące prace zarówno profesjonalnych fotografów, jak i amatorów. Odbywają się konkursy fotograficzne na różne tematy oraz warsztaty fotograficzne dla osób w każdym wieku, podczas których można uczyć się nowych technik fotograficznych i doskonalić swoje umiejętności.
Muzeum Fotografii im. Walerego Rzewuskiego w Krakowie (MuFo) to główna w kraju placówka muzealna poświęcona zagadnieniom fotografii. Początki Muzeum sięgają roku 1972 r., ale oficjalne otwarcie datuje się na 1986 r. Trzon kolekcji Muzeum stanowi część zbioru Krakowskiego Towarzystwa Fotograficznego, z kolekcją fotografii dawnej, zawierającej zdjęcia atelierowe, unikatowy zbiór fotografii artystycznej, w tym prace Wojciecha Buyko, Jana Bułhaka i autochromy Tadeusza Rzący, a także sprzęt fotograficzny i kinematograficzny. MuFO w swojej głównej siedzibie (przy ul. Rakowickiej) prezentuje wystawę „Co robi zdjęcie?” − pierwszą w Polsce przekrojową ekspozycję o fotografii. Zbiory Muzeum Fotografii są podzielone na pięć części i kolejno w kolekcjach prezentowane są fotografie: nieprofesjonalne, atelierowe, reportażowe i dokumentalne, sztuki oraz sprzętu fotograficznego i filmowego. Dostępne są także bogate zbiory biblioteczne: współczesne i historyczne książki poświęcone fotografii i jej dziejom, czasopisma, podręczniki fotograficzne, druki ulotne oraz archiwalia związane z historią polskiej fotografii. Od czerwca 2021 r. działa katalog zbiorów online https://zbiory.mufo.krakow.pl/ Dzięki temu można obejrzeć ponad sto tysięcy obiektów, które składają się na kolekcję Muzeum Fotografii w Krakowie. Wiele obiektów znajduje się z domenie publicznej. Placówka jest ważnym centrum refleksji nad fotografią: „dynamiczną przestrzenią dialogu, inspirującą i angażującą publiczność, otwartą na współpracę lokalną i międzynarodową oraz modelowym miejscem ochrony dziedzictwa, badań i debaty o fotografii”. Pozostałe placówki muzealne, posiadające w swoich zbiorach głównie fotografie i sprzęt fotograficzny, znajdują się w Bydgoszczy, Janowie Lubelskim, Zamościu oraz Mielcu.
Muzeum Narodowe w Warszawie proponuje cykliczne odsłony Gabinetu Fotografii z ciekawymi propozycjami zdjęć historycznych. W 2026 r. Centrum Fotografii Muzeum Warszawy zorganizowało czwartą edycję konkursu fotograficznego „Oswajanie miasta”. To fotograficzna refleksja nad przestrzenią Warszawy oraz relacjami, jakie mieszkańcy budują z najbliższym otoczeniem, skierowana zarówno do osób i kolektywów debiutujących, jak i twórców z udokumentowanym dorobkiem fotograficznym. Sześć zwycięskich projektów zostanie zaprezentowanych szerokiej publiczności podczas Nocy Fotografii 4 września 2026 r.
Biblioteka Uniwersytetu WSB Merito w Poznaniu przeprowadziła w tym roku 12. edycję Ogólnopolskiego Konkursu Fotograficznego "Bibliotekarz inny niż myślisz". Niezmiennie celem konkursu jest przedstawienie pracy bibliotekarza w humorystycznym ujęciu z wykorzystaniem rekwizytów, kostiumów itp. Jury ocenia zdjęcia pod kątem: inwencji i kreatywności, sposobu wykonania, włożonej pracy i estetyki. Natomiast Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Opolu przeprowadziła 14. edycję konkursu fotograficznego „Przyłapani na czytaniu”. Polega ona na uwiecznieniu osób czytających i kreatywnym pokazaniu pasji do książek w różnych odsłonach.
Przy okazji Dnia Fotografii warto też odwiedzić Warszawski Fotoplastikon, który obecnie jest oddziałem Muzeum Powstania Warszawskiego. Szczyt popularności tej formy pokazów zdjęć przypada na koniec XIX i początek XX w. Warszawski obiekt jest unikalnym zabytkiem w skali światowej, zachowanym w tak dobrym stanie i stale udostępnianym zwiedzającym. Od samego początku istnienia w Warszawie mieści się w oficynie kamienicy Hoserów w Alejach Jerozolimskich 51. W czasie okupacji pełnił funkcję tajnego punktu kontaktowego Szarych Szeregów, zapewniając bezpieczne miejsce do konspiracji. Kamienica Hoserów, w której znajdowało się urządzenie, szczęśliwie przetrwała Powstanie Warszawskie, podczas gdy większość zabudowy miasta została zniszczona. Fotoplastikon posiada 24 miejsca dla widzów, każde wyposażone w okulary z soczewkami powiększającymi. Przezrocza przesuwają się przed okularami widza co 14 sekund. Stereoskopowe urządzenie pozwala oglądać w trójwymiarze archiwalne fotografie, które oddają nie tylko barwę i kształt, ale przede wszystkim głębię. Zdjęcia zadziwiają doskonałą techniką. Aparaty ze szklanymi kliszami dostarczali do Fotoplastikonu marynarze. Dzięki temu można oglądać ważne wydarzenia, jak na przykład otwarcie Kanału Sueskiego w 1869 r. To najstarsze zdjęcia w kolekcji Fotoplastikonu Warszawskiego. W zbiorach znajdują się także unikatowe fotografie z: Afganistanu, Birmy, Egiptu, Południowych Włoch, wypraw alpinistycznych i na Spitsbergen Andrzeja Zawady z 1957-1958 r., czy liczne tematyczne zdjęcia Warszawy. Placówka, korzystając ze swojej kolekcji zdjęć, organizuje ich pokazy cykliczne i tematyczne. Obiekt posiada salę wystawienniczą, pracownię fotograficzną i archiwum, które dają możliwość rozszerzenia działalności kulturalnej, edukacyjnej i warsztatowej. Fotoplastikon to również scena dla kameralnych koncertów, częsty punkt gier miejskich, miejsce warsztatów, spotkań autorskich, wykładów i konferencji, a także oryginalna sceneria dla filmów, programów i reportaży o starej Warszawie.
Artystów traktujących fotografię jako środek twórczej wypowiedzi skupia Związek Polskich Artystów Fotografików (ZPAF). Istnieje od 1947 r. i kontynuuje tradycje przedwojennego Fotoklubu Polskiego, który miał w swoich szeregach najwybitniejszych artystów międzywojennej Polski. Po II wojnie światowej to oni, na czele z Janem Bułhakiem, stali się założycielami ZPAF. W Związku działali najwybitniejsi polscy artyści fotograficy, wśród nich: Jan Bułhak, Benedykt Jerzy Dorys, Tadeusz Wański, Jan Sunderland, Edward Hartwig, Zofia Rydet, Zbigniew Dłubak, Wiesław Prażuch, Zbigniew Łagocki, Jerzy Lewczyński, Tadeusz Rolke. Związek zrzesza fotografów działających w Polsce i za granicą, artystów wielu pokoleń, przedstawicieli najrozmaitszych kierunków artystycznych - od fotografii klasycznej, aż po skrajną awangardę. W neogotyckich wnętrzach na warszawskiej Starówce mieszczą się: renomowane Stara Galeria ZPAF oraz Galeria Obok ZPAF, w których to prezentowane są systematycznie wystawy polskich i zagranicznych twórców. Funkcjonują tu biura ZPAF, a także specjalistyczna biblioteka z czytelnią. Związek m. in.: wspiera rozwój twórczości fotograficznej i jej upowszechnianie, podejmuje działania zmierzające do utrwalania i ochrony dorobku fotograficznego, popularyzuje i promuje osiągnięcia artystyczne oraz badania naukowe, a także rozwija i wspiera działania edukacyjne, oświatowe i kulturotwórcze w zakresie fotografii i sztuk wizualnych.
Dzień Fotografii jest doskonałą okazją do dzielenia się swoimi zdjęciami, poznawania historii fotografii oraz rozwijania umiejętności technicznych oraz podnoszenia świadomości na temat znaczenia fotografii w dokumentowaniu historii i życia codziennego. Może temu posłużyć publikacja:
Główny Urząd Statystyczny 100 lat na fotografiach 1918-2018 = Statistics Poland 100 years on photographs 1918-2018 / zespół autorski Paulina Kucharska-Singh, Agnieszka Mróz, Anna Prochaska, Piotr Walaszczak ; opracowanie publikacji pod kierunkiem Renaty Bielak ; tłumaczenie Marta Bendowska, Michał Chaber, Anna Prochalska, Maciej Żelechowski. Warszawa : Główny Urząd Statystyczny, 2018 ; sygnatury w CBS 212309-212311.
Publikacja dostępna jest również online:
Źródło zdjęcia:
strona internetowa https://fotoplastikonwarszawski.pl/galeria/#bwg1/8
[Dostęp 2026-08-13]
