15 listopada - 130. rocznica urodzin Antoniego Słonimskiego, patrona roku 2025
Antoni Słonimski należy do grona wybitnych polskich twórców. Był poetą, prozaikiem, dramatopisarzem, felietonistą, tłumaczem, ale także rysownikiem oraz krytykiem literackim, teatralnym i filmowym. Przez całe swoje życie wierny był idei Polski wielokulturowej i tolerancyjnej, opartej na zasadach wolności i równości. Pokazywał groźne skutki militaryzmu i rozwoju totalitaryzmu, czynnie sprzeciwiał się politycznej przemocy, przez co znalazł się na specjalnej liście, na której umieszczono autorów pod szczególnym nadzorem peerelowskiej cenzury. Dzięki swojej niezłomnej postawie, walce o wolność słowa i zaangażowanie w działalność opozycyjną, był dla wielu autorytetem moralnym. Ratował przed więzieniem niepokornych wobec władzy pisarzy. Apelował o uwolnienie z łagrów polskich twórców oraz o pomoc dla powstańczej Warszawy. Był także współzałożycielem pierwszej w Polsce organizacji ochrony praw autorskich.
Antoni Słonimski w 1917 r. ukończył warszawską Szkołę Sztuk Pięknych. Rozpoczął współpracę z tygodnikiem satyrycznym Sowizdrzał, Kurierem Polskim oraz miesięcznikiem Pro arte et studio. Jako poeta Słonimski debiutował sonetami Leonardo, Botticelli i Michał Anioł, opublikowanymi w Kurierze Warszawskim w 1918 r. Współtworzył kawiarnię literacką Pod Picadorem i grupę poetycką Skamander. W latach międzywojennych współpracował także z Wiadomościami Literackimi, najważniejszym pismem kulturalnym dwudziestolecia. Publikował w nim reportaże, recenzje teatralne, żartobliwe omówienia (Książki najgorsze). Przede wszystkim jednak był autorem stałego felietonu Kronika Tygodniowa, komentował tam wydarzenia kulturalne i polityczne. Antoni Słonimski uprawiał też chętnie satyrę, regularnie współpracował z kabaretami i publikował w Cyruliku Warszawskim. Po wybuchu II wojny światowej Słonimski przedostał się przez Rumunię, Jugosławię i Włochy do Paryża. W emigracyjnych Wiadomościach Polskich ukazał się najbardziej znany jego wiersz - Alarm. Wydrukowany w konspiracyjnym piśmie Polska Żyje, stał się symbolem walczącej Warszawy. W 1940 r., po upadku Francji, Słonimski przeniósł się do Londynu. Tam współpracował m.in. z Polską Walczącą i Wiadomościami Polskimi, Politycznymi i Literackimi. W 1942 r. wraz z Karolem Estreicherem założył miesięcznik Nowa Polska. Po zakończeniu II wojny światowej pozostał w Londynie, kierował do 1948 r. sekcją literatury UNESCO. W tym czasie został wiceprezesem polskiej sekcji Pen-Clubu. W 1951 r. powrócił na stałe do Warszawy. W latach powojennych publikował m.in. w tygodniku Świat, Szpilkach (cykl felietonów satyrycznych Załatwione odmownie) i Polityce. W 1954 r. poddał ostrej krytyce ówczesne podręczniki do historii literatury, przez co jego dzieła zostały wycofane z oficjalnego obiegu. Na fali odwilży w 1956 r. wybrano go na prezesa Związku Literatów Polskich. Z powodu działalności opozycyjnej publikacje jego autorstwa ponownie wpisano na listę cenzorską. W marcu 1964 r. wraz z Janem Józefem Lipskim był inicjatorem tzw. Listu 34, pierwszego zbiorowego protestu środowisk intelektualnych wystosowanego przeciwko polityce kulturalnej partii. Krytykował też władze w związku z polityką antysemicką, za co znowu spotkał go wydawniczy ostracyzm. Od 1970 r. współpracował z Tygodnikiem Powszechnym. W 1975 r. był jednym z sygnatariuszy Memoriału 59 oraz Listu 14. Twórczość literacka Antoniego Słonimskiego była niezwykle różnorodna. W swoim dorobku oprócz licznych tomików wierszy, publicystyki, prozy, utworów scenicznych, przekładów (m.in. utworów Marka Twaina), był także autorem dwóch powieści science-fiction.
W 2025 r. przypada 130. rocznica urodzin Antoniego Słonimskiego człowieka wielu talentów. W uhonorowaniu jego zasług, Sejmu RP ogłosił go Patronem Roku 2025. Śmiech i dowcip u Antoniego Słonimskiego stanowiły wyłącznie warstwę zewnętrzną, interesowały go bowiem problemy ważne i aktualne. Sam o swej twórczości napisał: W moim pisarstwie (...) byłem humanistą, zwalczałem fanatyzm i okrucieństwo, nie zdradziłem nigdy wiary w rozum ludzki, w naukę, w konieczność budowania lepszego świata.