100-lecie odsłonięcia Pomnika Fryderyka Chopina w Łazienkach Królewskich

13.08.2026

67. sezon Koncertów Chopinowskich w Łazienkach Królewskich

Koncerty Chopinowskie w Łazienkach Królewskich są jedną z najstarszych imprez muzycznych Warszawy i jej kulturalną wizytówką.

Słuchając mistrzowskich wykonań w otoczeniu królewskich ogrodów, warto przypomnieć sobie historię najbardziej znanego pomnika Kompozytora.

Sam pomysł, by uhonorować Fryderyka Chopina monumentem, pojawił się wśród członków Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego w 1876 r, ale ówczesna sytuacja polityczna nie pozwoliła na podjęcie przedsięwzięcia.

W 1901 r. w Petersburgu, po zakończonym występie polskiej primadonny opery paryskiej - Adelajdy Bolskiej, car Mikołaj II zachwycony koncertem zaproponował, że spełni jej życzenie. Śpiewaczka poprosiła o wyrażenie przez niego zgody na budowę pomnika Fryderyka Chopina w Warszawie. Zgoda została sformalizowana przez Kancelarię Gubernatora, która niestety narzuciła wiele ograniczeń, m. in. zabroniono publikowania prasowych ogłoszeń o zbiórce pieniędzy i konkursie na pomnik (datki mogły być zbierane tylko podczas koncertów i spotkań artystycznych).

W 1901 r. powstał Komitet Budowy Pomnika Fryderyka Chopina, przewodniczącym został hrabia Aleksander Dienheim-Brochocki. O przygotowanie projektu został, m.in. poproszony Wacław Szymanowski. Wyzwaniem stało się także wybranie miejsca postawienia pomnika. Propozycji było kilka, np.: Ogród Saski, Plac Teatralny i park Ujazdowski. Ostatecznie zdecydowano, że pomnik Chopina stanie na Placu Wareckim (dzisiejszym Placu Powstańców Warszawy).

Z czasem Komitet Budowy dostał od władz pozwolenie na ogłoszenie konkursu na wykonanie pomnika. Wpłynęło 66 projektów, m.in. od Xawerego Dunikowskiego i Bolesława Biegasa. Spośród wybitnych przedstawicieli świata kultury i sztuki w jury konkursowym zasiadali, m.in. Antoine Bourdelle, Józef Pius Dziekoński i Leopold Méyet. O przebiegu konkursu szczegółowo donosiła prasa, a modele pomników wystawiono w Zachęcie. Wybrano projekt Wacława Szymanowskiego (rzeźba) i Franciszka Mączyńskiego (opracowanie architektoniczne). Monument przedstawiał postać siedzącego Fryderyka Chopina zasłuchanego w szum wierzby. Werdykt wywołał gorące dyskusje…

Następnie należało uzyskać akceptację projektu przez Cesarską Akademię Sztuk Pięknych w Petersburgu. Niestety, został on zrazu odrzucony. Wacław Szymanowski poprawił projekt i udał się z makietą pomnika do Petersburga, gdzie spotkał się z ciotką Mikołaja II – która pełniła rolę Prezesa Carskiej Akademii Sztuk Pięknych. Niewiadomym sposobem zyskał jej aprobatę i na dodatek wstawiennictwo u cara, który wyraził zgodę.

Szymanowski w projekcie całą uwagę skoncentrował na Chopinie, rezygnując z atrybutów i dodatkowych figur. Jednocześnie muzyczny temat zaznaczył subtelnie w samej kompozycji – postać kompozytora i przechylona ponad nim wierzba układają się w kształt przypominający harfę, jeden z klasycznych atrybutów alegorii muzyki. Krytyczne uwagi komisji konkursowej sprowadzały się niemal wyłącznie do sporych rozmiarów… żab, które otaczać miały sadzawkę wokół pomnika. W projekcie samej rzeźby, po opiniach komisji, Szymanowski wprowadził minimalne zmiany (w kształcie wierzby). Cokół i basen z czerwonego piaskowca zostały zaś przeprojektowane przez architekta Oskara Sosnowskiego, profesora Politechniki Warszawskiej, który zlikwidował m.in. owe kontrowersyjne, uznawane za nielicujące z powagą pomnika, żaby na sadzawce.

Makieta pomnika na życzenie autora została przewieziona do Paryża, w celu wykonania odlewów. Niestety, dotarła tam 1 sierpnia 1914 r., czyli już po wybuchu I wojny światowej. Pieniądze zebrane przez Komitet wskutek inflacji okazały się niewystarczające. Tak zakończyła się pierwsza próba wzniesienia pomnika Fryderyka Chopina w stolicy.

W 1923 r., w niepodległej już Polsce, został powołany nowy Komitet Budowy Pomnika Fryderyka Chopina. Zebrano pieniądze i zgodnie z życzeniem Wacława Szymanowskiego w czerwcu 1926 r. monument został odlany w Paryżu. Ostatecznie Pomnik Fryderyka Chopina stanął w miejscu dawnego sadu owocowego w Łazienkach Królewskich, nieopodal Belwederu. Uroczystość odsłonięcia (połączoną ze świętowaniem dwudziestopięciolecia warszawskiej Filharmonii) zorganizowano 14 listopada 1926 r. Kilkudniowe obchody zgromadziły liczną publiczność i były obszernie relacjonowane przez ówczesne media. Chopin, wyraziciel polskiego ducha, był przecież twórcą prawdziwie światowym!

Gdy w 1939 roku Warszawa znalazła się pod okupacją hitlerowską, zakazano wykonywania muzyki Chopina, zaś 31 maja 1940 r. pomnik został wysadzony w powietrze.

W czasach PRL chciano zrezygnować z odbudowy secesyjnego pomnika. Raz, że nie posiadano makiety czy projektów, dwa że secesja nie cieszyła się uznaniem ówczesnych decydentów. Rozpisano nowy konkurs, ale żadna z nadesłanych prac nie zyskała aprobaty. Postanowiono więc wrócić do pierwszego projektu. Pomnik został odtworzony na postawie małej kopii, którą udało się znaleźć po odgruzowaniu domu, na Mokotowie, w którym mieszkał kiedyś Wacław Szymanowski oraz zdjęć. Rzeźba została odlana w dawnej fabryce Braci Łopieńskich.

Pomnik Fryderyka Chopina został ponownie odsłonięty 11 maja 1958 roku. Ma on ponad 6 metrów wysokości. Na pomniku wyryto słowa z „Konrada Wallenroda”: Płomień rozgryzie malowane dzieje, skarby mieczowi spustoszą złodzieje, pieśń ujdzie cało… Układ trawników i alejek wokół pomnika zaprojektował Longin Majdecki. Geometryczne rabaty obsadzone są krzewami róż.

Od 1959 roku, od maja do września, można słuchać koncertów, podczas których wybitni pianiści wykonują utwory Fryderyka Chopina, a na ławeczkach i na trawniku otaczającym pomnik siedzą zasłuchani mieszkańcy Warszawy oraz goście odwiedzający stolicę. Na przestrzeni lat, koncerty w Łazienkach podlegały różnym modyfikacjom. Ostatecznie przyjęto formułę klasycznych recitali. Wybór ten podyktowany był ogromnym zainteresowaniem koncertami. Na tę popularność wpływał również dobór artystów, którzy występy pod Pomnikiem Fryderyka Chopina poczytywali sobie za zaszczyt, nie zważając na pewne niedogodności, związane np. z pogodą. Słynna jest historia występu Haliny Czerny-Stefańskiej, która dokończyła swój recital, mimo że w dłoń użądliła ją osa.

Bezpłatnych recitali fortepianowych w wykonaniu światowej klasy muzyków można posłuchać w każdą niedzielę o 12.00 i 16.00. Tegoroczny, 67. sezon Koncertów Chopinowskich w Łazienkach Królewskich, wypełnią występy wybitnych pianistów z kraju i z zagranicy, gwiazd muzyki klasycznej, m.in. z Francji, Hiszpanii i Włoch.

Najbliższe koncerty odbędą się:

16 sierpnia: 12.00 - David Khrikuli (Gruzja), 16.00 - Piotr Pawlak

23 sierpnia: 12.00 - Julia Łozowska, 16.00 - Mateusz Dubiel

30 sierpnia: 12.00 - Yehuda Prokopowicz, 16.00 - Adam Goździewski

6 września: 12.00 - Łukasz Byrdy, 16.00 - Maciej Domagała

13 września: 12.00 - Alberto Nosè (Włochy), 16.00 - Mateusz Krzyżowski

20 września: 12.00 - Martín García García (Hiszpania), 16.00 - Zuzanna Sejbuk

27 września: 12.00 - Adam Kałduński, 16.00 - Zbigniew Raubo

Zapraszamy do spacerów po Łazienkach Królewskich i wysłuchania recitali.

Zawsze jest dobry czas, żeby posłuchać muzyki Chopina!

Odsłonięcie pomnika Fryderyka Chopina w Łazienkach Królewskich, 14 listopada 1926

Źródło: https://culture.pl/pl/galeria/pomnik-fryderyka-chopina-w-lazienkach-krolewskich-archiwalne-fotografie-galeria ; https://ekartkazwarszawy.pl/kartka/odsloniecie-zrekonstruowanego-pomnika-fryderyka-chopina-lazienkach/